Grossglockner – jak zdobyć najwyższy szczyt Austrii krok po kroku
- Autor: Mariusz Radliński
3798 metrów nad poziomem morza. Piękna, kształtna piramida górująca nad Parkiem Narodowym Hohe Tauern, na granicy Karyntii i Tyrolu Wschodniego. I widok ze szczytu, który zapada w pamięci na długo.
Grossglockner to jedno z tych miejsc, które pojawiają się w głowie każdego, kto zaczyna poważnie myśleć o górach wysokich. Dla wielu uczestników programu Summit Ready to pierwszy naprawdę wysoki i wymagający szczyt alpejski — cel, który zamyka jeden etap i otwiera kolejne. Idealnie sprawdza się jako test umiejętności, odporności na ekspozycję i nabycie doświadczenia po kursach turystyki alpejskiej.
Ten artykuł przeprowadzi Cię przez wszystko, co musisz wiedzieć przed wyjściem: historię, przebieg dróg, technikę, sprzęt, schroniska i kilka rzeczy, o których inne przewodniki nie mówią.
Grossglockner — fakty, które warto znać
Grossglockner (3798 m) jest najwyższym szczytem Austrii i zajmuje drugie miejsce w Alpach pod względem wybitności terenu — z wybitnością wynoszącą aż 2423 m. Oznacza to, że jest prawdziwym, samodzielnym szczytem, a nie tylko ramieniem wyższej góry.
Leży w sercu Parku Narodowego Hohe Tauern — największego obszaru chronionego w Alpach i drugiego co do wielkości parku narodowego w Europie, obejmującego 1856 km², 266 szczytów powyżej 3000 m i 342 lodowce.
U stóp Grossglocknera leży Pasterze — najdłuższy lodowiec Alp Wschodnich o powierzchni ok. 16 km² i długości ponad 8 kilometrów. Niestety parametry te dynamicznie się zmniejszają na skutek intensywnego wytapiania się alpejskich lodowców. Lodowiec Pasterze cofa się obecnie o ponad 50m rocznie, jest więc naturalnym laboratorium do badania zmian klimatycznych.
Również lodowiec Ködnitzkees, przez który przebiega tzw. droga normalna na szczyt, w większości wytopił się przez ostatnie dekady.
Historia: pierwsze wejście i 225 lat alpinizmu
28 lipca 1800 roku pięciu wspinaczy osiągnęło szczyt Grossglocknera drogą przez Adlersruhe i umieściło pierwszy krzyż szczytowy. Ekspedycję zorganizował arcybiskup Karyntii, Franz Xaver von Salm-Reifferscheid, który kazał wybudować schronisko Salmhütte na wysokości 2644 m jako bazę wypadową.
Wśród pierwszych zdobywców byli Martin i Sepp Klotz oraz Mathias Hautzendorfer. Ich osiągnięcie jest tym bardziej niezwykłe, że dysponowali prymitywnym jak na dzisiejsze standardy sprzętem — bez raków, czy liny asekuracyjnej.
Dwa pokolenia później, w sierpniu 1876 roku, Alfred Graf von Pallavicini dokonał pierwszego wejścia słynnym żlebem na północnej ścianie — zwanym dziś Rynną Pallaviciniego. To jedna z dróg wspinaczkowych na szczyt – piękna alpiniada, jeżeli warunki lodowe dopisują.
Pierwszą oficjalnie udokumentowaną kobietą, która zdobyła Grossglocknera, była Brytyjka Mary Whitehead — w sierpniu 1869 roku. W tym samym roku Johann Stüdl wraz z lokalnymi przewodnikami wytyczyli drogę granią Stüdla (trudności do IV UIAA). Pierwszym Polakiem na szczycie był Ludwik Chałubiński (1884 lub 1885).
Dziś na szczyt prowadzi ponad 30 opisanych dróg. Każdego roku wychodzi tu kilka tysięcy wspinaczy.
Drogi wejściowe — dwie opcje dla różnych poziomów
Droga normalna przez lodowiec Ködnitzkees (rekomendowana dla pierwszego wejścia)
To klasyczna droga, którą Vertisport realizuje w ramach wyprawy Summit Ready na Grossglockner. Wyprawa zaczyna się przy schronisku Lucknerhaus (1920 m), do którego dojeżdżamy od strony miejscowości Kals am Grossglockner.
Standardowo wyprawa trwa dwa dni i wygląda następująco:
Wariant 1
Dzień 1: Podejście do Stüdlhütte (2801 m) — ok. 2,5–3 godziny marszu, na nocleg.
Dzień 2 (dzień szczytowy): Wychodzi się o świcie przy świetle czołówek. Droga prowadzi przez strome moreny i lodowiec Ködnitzkees. Następnie podejście przez Glocknerleitl do grani ubezpieczonej krótką ferratą. Od Erzherzog-Johann-Hütte (3454 m) podejście stromymi polami śnieżnymi na grań szczytową, która wyprowadza na Kleinglockner (3770 m) i dalej przez Glocknerscharte — wąskie, eksponowane siodło — na główny wierzchołek (3798 m).
Na grani co ok. 15 metrów zamontowane są stalowe słupki asekuracyjne. Wspinaczka w tym odcinku wymaga pewności ruchów w stopniach I–II UIAA. Trudności drogi wyceniane są na PD+ w skali alpejskiej.
Całkowity czas wejścia od Stüdlhütte: 4–6 godzin. Zejście do dołu: 4–5 godzin.
Wariant 2
Pierwszego dnia podchodzimy bezpośrednio do schroniska Erzherzog-Johann-Hütte (3454 m) – 6-8 godz. Tutaj możliwa jest opcja podejścia tak jak droga ze schroniska Stüdlhütte, albo wariantem ferratowym (trudniejsza opcja). Drugiego dnia atak szczytowy drogą normalną, tak jak w wariancie 1.
Droga Stüdlgrat (dla osób z doświadczeniem wspinaczkowym)
Stüdlgrat to elegancka linia biegnąca południowo-zachodnim grzbietem. Wymaga wspinaczki do III stopnia UIAA i jest przeznaczona dla wspinaczy szukających alpejskiego wyzwania w imponującej scenerii. Droga granią Stüdla jest wyceniana na IV w skali UIAA. Powrót drogą normalną.
Wyprawę z przejściem tym wariantem Vertisport oferuje uczestnikom grupy wspinaczkowej programu Summit Ready.
Trudność techniczna — co Cię czeka naprawdę
Droga normalna jest trudniejsza niż wiele innych popularnych szczytów alpejskich. Od Erzherzog-Johann-Hütte czeka Cię stromy stok 35–40 stopni (w późnym lecie bywa oblodzony) i eksponowana grań oceniana na II w skali UIAA.
Droga normalna jest uznawana za wymagającą wyprawę wysokogórską z eksponowanymi odcinkami. W skali alpejskiej wycena drogi to PD+.
Najtrudniejszym elementem dla większości początkujących wspinaczy nie jest jednak wspinaczka skalna, ale Glocknerscharte — bardzo wąskie siodło między Kleinglocknerem a Grossglocknerem, z którego strome stoki opadają w kilkusetmetrową przepaść. Ten odcinek wymaga skupienia i spokoju, szczególnie w gorszych warunkach.
Wymagania techniczne dla przejścia drogą normalną:
- Pewne poruszanie się z rakami i bez nich
- Wspinaczka w stopniach UIAA I–II na krótkich odcinkach
- Odbyte szkolenie / doświadczenie w terenie lodowcowym
- Umiejętność poruszania się i asekuracji w zespole związanym liną
Jeśli nie masz solidnego doświadczenia wysokogórskiego i nie opanujesz poruszania się w rakach, używania czekana i technik ratownictwa lodowcowego, nie wybieraj się na samodzielną wyprawę na Grossglockner. Możesz skorzystać z usług licencjonowanego przewodnika górskiego (przewodnicy też mogą mieć wymagania co do poziomu Twoich umiejętności i doświadczenia) lub wziąć udział w wyprawie Summit Ready, które Vertisport organizuje dla osób spełniających wymogi certyfikacji na szczyt (w przypadku Grossglocknera to np. ukończony kurs turystyki wysokogórskiej Multi / kurs turystyki alpejskiej L2). Bardzo często kursanci szkoleń w Dachsteinie biorą udział w wyprawie na Grossglockner bezpośrednio po kursie. Mają dzięki temu możliwość nabrania cennego doświadczenia i odbycia praktyki pod opieką instruktorów Vertisport.
Schroniska — gdzie nocować
Stüdlhütte (2801 m)
Główne schronisko dla drogi normalnej. Schronisko oferuje noclegi i wyżywienie — warto tu odpocząć przed atakiem szczytowym. Z Lucknerhaus ok. 2,5 godziny podejścia. Schronisko jest bardzo oblegane w sezonie.
Erzherzog-Johann-Hütte / Adlersruhe (3454 m)
Najwyżej położone schronisko alpejskie w Austrii. Zaledwie nieco ponad 300 metrów poniżej szczytu — idealna baza na dzień szczytowy. Nocleg tutaj skraca rano czas podejścia i pozwala wyjść na szczyt przy pierwszym świetle.
Pogoda i sezon — kiedy wychodzić
Sezon wejść na Grossglockner to połowa czerwca–połowa września. W tym okresie schroniska są otwarte, szlaki podejścia najczęściej niezaśnieżone, a pogoda zazwyczaj stabilna. Wczesnym latem może jeszcze zalegać stary śnieg, z kolei późnym latem skała bywa krucha, a szczeliny na lodowcu bardziej odsłonięte. Faza późnego lata i złotej jesieni często oferuje najbardziej stabilne warunki.
Kluczowa zasada: Popołudniowe burze są typowym zjawiskiem w Wysokich Taurach— wychodź wcześnie. Typowy start ze Stüdlhütte to 4-5 rano, z Erzherzog-Johann-Hütte ok 5-6.
Pamiętaj – pogoda może zmienić się w ciągu godziny z idealnej na ekstremalnie trudną — nie ignoruj prognozy i nie wchodź na grań w wątpliwych warunkach. Zawrócenie nie jest porażką.
Sprzęt niezbędny na Grossglocknera
Na drogę normalną potrzebujesz kompletnego zestawu alpejskiego:
Sprzęt obowiązkowy:
- Raki (10- lub 12-punktowe, kompatybilne z butami)
- Czekan (klasyczny)
- Buty wysokogórskie (sztywne, kompatybilne z rakami)
- Uprząż wspinaczkowa i lina do asekuracyjna w zespole
- Zestaw do ratownictwa lodowcowego
- Kask wspinaczkowy
- Okulary przeciwsłoneczne kategorii 4 (obowiązkowo — śnieg i lodowiec)
- Krem z filtrem SPF 50+
- Czołówka
Zalecane wyposażenie i odzież:
- Rękawice warstwowe – 2 pary (cienka + ciepła)
- Kurtka goretex i puchówka
- Termos z gorącym napojem
- Apteczka i folia NRC
- Kijki trekkingowe na podejście
Uwaga dotycząca raków: Sprawdź przed wyjazdem, czy Twoje raki pasują do butów. Na miejscu brak kompatybilności jest nie do naprawienia.
Zmiana klimatu a droga na Grossglocknera
To nie jest akademicka dygresja — zmiany klimatyczne mają bezpośredni wpływ na to, jak wygląda droga na szczyt dziś w porównaniu z tym, co opisują starsze przewodniki.
Od 2006 do 2016 roku lodowiec Pasterze cofał się o ok. 40 metrów rocznie, obecnie to ponad 50 m rocznie. Lodowiec Ködnitzkees na drodze normalnej niemal całkowicie zniknął — luźny grunt moren opowiada historię jego dramatycznego odwrotu.
Praktyczne konsekwencje dla wspinacza:
- Partie, które kiedyś były trwałym firnem, dziś mogą być oblodzonym rumowiskiem,
- Strome stoki, dawniej pokryte śniegiem, odsłaniają kruszyznę,
- Szczeliny i strefy niestabilnego terenu zmieniają swoje położenie każdego roku, miesiąca, a często nawet dnia.
Dla całych Alp sytuacja wygląda podobnie – znajomość aktualnych warunków (raporty alpejskie, informacje ze schronisk, konsultacja z lokalnymi przewodnikami) jest ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej.
Jak wygląda wyprawa na Grossglocknera z Vertisport?
Vertisport realizuje wejście na Grossglocknera w ramach programu Summit Ready. Przeznaczona jest dla osób, które ukończyły min. kurs turystyki zimowej lub Multi, bądź mają równoważne doświadczenie. Wyprawę proponujemy w dwóch wariantach: drogą normalną i granią Stüdla.
Według wytycznych programu Summit Ready, Grossglockner jest na ścieżce rozwoju górskiego etapem, po którym naturalnie otwierają się szczyty czterotysięczne: np. Dufourspitze, Mont Blanc i inne alpejskie klasyki. Przejście grani Stüdla daje z kolei kwalifikację do wyprawy na Matterhorn.
Najczęstsze pytania
Czy można wejść na Grossglocknera bez przewodnika? Technicznie i formalnie tak — jeśli masz odpowiednie doświadczenie alpejskie. W praktyce nawet doświadczeni alpiniści korzystają z lokalnej wiedzy, szczególnie przy zmiennej pogodzie lub trudnych warunkach na grani. Dla osób bez doświadczenia w terenie lodowcowym i bez ukończonych kursów alpejskich, licencjonowany przewodnik jest niezbędny.
Ile czasu zajmuje wejście? Dzień szczytowy to 6–10 godzin, w zależności od drogi i warunków. Standardowy plan to dwa dni: podejście do schroniska + dzień szczytowy.
Jaka jest różnica między drogą normalną a Stüdlgrat? Droga normalna (trudność UIAA II / alpejska PD+) jest odpowiednia dla osób z kursem alpejskim i doświadczeniem lodowcowym. Stüdlgrat (trudność III-IV UIAA) to droga przeznaczona dla osób wspinających się (kursach wspinaczki skałkowej).
Kiedy jest najlepszy czas na wejście? Sezon zaczyna się w czerwcu. . Późne lato — sierpień i początek września — często oferuje najbardziej stabilne warunki całego roku.
Czy Grossglockner jest trudniejszy niż przeciętny szczyt alpejski? Tak. Droga normalna jest trudniejsza niż wiele innych popularnych szczytów alpejskich (masyw Monte Rosa, Breithorn itp). Nie należy traktować go jako łatwego celu tylko dlatego, że jest „normalną drogą”.
Podsumowanie
Grossglockner to szczyt wyjątkowy. Nie ze względu na wysokość, ale ze względu na estetyczne piękno i charakter — wymagający, eksponowany, z bogatą historią i alpejskim otoczeniem lodowcowym. To odpowiedni cel dla osoby, która ma za sobą kurs alpejski, potrafi pewnie poruszać się z rakami i rozumie podstawy asekuracji w zespole.
Jeśli jesteś na tym etapie — Grossglockner czeka. Jeśli jeszcze nie — program Summit Ready przeprowadzi Cię krok po kroku aż do momentu, gdy będziesz gotowy stanąć na szczycie.
